κεφαλαιο 4

1. Ποιο ειναι το σχολιο του ψυχαναλυτη Rollo May για τα συναισθηματα?

Ο ωριμος ανθρωπος εχει τη δυνατοτητα τα διαχωρισει σε βαθος, σε τετοιο βαθος και αποχρωσεις οσες και τα εδαφια μιας μεγαλης συμφωνιας. Για τους περισσοτερους απο εμας ομως ειναι  ολα μπερδεμενα, ειναι απλα ενα κραξιμο μιας σαλπιγγας.

2. Συμφωνα με τον Marshall, σε τι επικεντρωνεται το αμερικανικο συστημα παιδιας να διδαξει τους μαθητες?

Εδω και 21 χρονια επισκεπτομαι αμερικανικα σχολεια και δεν θυμαμαι ποτε κανεις να με ρωταει πως αισθανομαι. Τα συναισθηματα δεν θεωρουνται κατι ιδιαιτερα σημαντικο. Αυτο που μετραει ειναι «ο σωστος τροπος να σκεφτεσαι», οπως βεβαια οριζεται απο τους υψηλα ισταμενους. Εκπαιδευομαστε στο να κατευθυνομαστε απο αλλους αντι να ειμαστε σε συνδεση με τον εαυτο μας. Μαθαινουμε να σκεφτομαστε συνεχεια «τι ειναι αυτο που οι αλλοι πιστευουν οτι ειναι σωστο για εμενα να κανω και να πω»

3. Συμφωνα με τον Marshall, υπαρχουν ανθρωποι με καποιες συγκεκριμενες καριερες οι οποιοι εχουν ακομη μεγαλυτερη δυσκολια να προσδιοριζουν και να εκφραζουν συναισθηματα?Σε μερικα επαγγελματα οπως δικηγοροι, μηχανικοι, αστυνομικοι, διευθυντες, στρατιωτικοι και γενικως ανθρωπους που υπαρχουν επαγγελματικοι κωδικες, τους δυσκολευουν να εκφρασουν τα συναισθήματα τους.

4. Τι προβληματα μπορει να αντιμετωπισει μια γυναικα η οποια εκφραζει τα συναισθηματα της λεγοντας στο συζηγό της «αισθανομαι οτι ζω με ενα τοιχο».Μια γυναικα σε ενα σεμιναριο το ελεγε στον συζυγο της.  Της λεω «μου φαινεται οτι Αισθανεσαι μοναξια και θελεις περισσοτερη συναισθηματικη επαφη με τον αντρα σου σωστα?».  Μου απανταει καταφατικα.  Αντι να πεις ομως πως αισθανεσαι, του λες «αισθανομαι οτι ζω με ενα τοιχο».  Λεγοντας αυτο ειναι εξαιρετικα δυσκολο να καταλαβει ο αντρα σου τα συναισθηματα και τις αναγκες σου. Αντιθετα ειναι πιο πιθανο να το εκλαβει ως επικριση αντι για προσκληση να κατανοησει πως αισθανεσαι.

5. Ποτε εκφραζουμε συναισθημα και ποτε αποψη?
   
   Σε αυτη τη φαση ειναι σημαντικο να διαχωρισουμε το συναισθημα απο την αποψη,  Καλο θα ηταν λοιπον, οταν λεμε «Αισθανομαι...» η αμεσως επομενη λεξη να ειναι ενα συναισθημα και οχι οτιδηποτε αλλο.  Δηλαδη «αισθανομαι απογοητευμενος» ή «αισθανομαι απογοητευση».  Πολλες φορες χρησιμοποιουμε τη λεξη «αισθανομαι» οχι για να εκφρασουμε συναισθημα αλλα μια αποψη, πχ «αισθανομαι οτι αυριο θα βρεξει» ή «αισθανομαι οτι δεν ειχα δικαιη μεταχειριση».  Αντικαθιστουμε δηλαδη το «αισθανομαι» με το «νομιζω».  Εδω ομως θελουμε να χρησιμοποιουμε το «αισθανομαι» για να εκφρασουμε συναισθηματα.

Σε αυτες τις περιπτωσεις εκφραζουμε αποψη και οχι συναισθημα.

Ø      Αισθανομαι ΟΤΙ θα επρεπε να ξερεις καλυτερα

Ø      Αισθανομαι  ΣΑΝ να εχω αποτυχει

Ø      Αισθανομαι  ΣΑΝ ΝΑ ζω με ενα τοιχο

Ø      Αισθανομαι οτι ΕΙΜΑΙ συνεχεια στην αναμονη

Ø      Αισθανομαι οτι ο ΚΩΣΤΑΣ ειναι ανευθυνος

Ø      Αισθανομαι οτι ο διευθυντης ΜΟΥ κανει συνεχως ελιγμους

Ø      Αισθανομαι ΑΓΝΟΗΜΕΝΟΣ.

Σε ολες λοιπον αυτες τις περιπτωσεις δεν εκφραζουμε τα συναισθηματα μας αλλα αποψεις και σκεψεις.

6. Γιατι ο Marshall προτεινει να προσδιοριζουμε συγκεκριμενα συναισθηματα και οχι να βασιζομαστε σε εκφρασεις οπως το «ειμαι καλα» ή «ειμαι ασχημα».Διοτι το «καλα» πχ μπορει να σημαινει χαρουμενος, ενθουσιασμενος, ανακουφισμενος κλπ και θα ειναι δυσκολο ετσι να συνδεθουμε με τον αλλο και να μας κατανοησει.  Ειναι λοιπον σημαντικο να προσδιορισουμε το συγκεκριμενο συναισθημα που εχουμε εκεινη τη στιγμη.

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ, ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ 4 !!!

Ασκησεις

1.      Τι ακριβως αισθανεσαι αυτη τη στιγμη?

2.      Πως ξερεις τι αισθανεσαι καθε στιγμη? Που ψαχνεις για να καταλαβεις τι αισθανεσαι?

3.      Στη λιστα των σκεψεων και μη-συναισθηματων συγκαταλεγονται και οι παρακατω περιπτωσεις.

α. Τι νομιζουμε οτι ειμαστε (πχ. Αισθανομαι ανεπαρκης)

β. Πως πιστευουμε οτι οι αλλοι μας αξιολογουν (πχ. Αισθανομαι ασημαντος)

γ. Πως πιστευουμε οτι οι αλλοι μας συμπεριφερονται ή συμεπριφερονται σε σχεση με εμας (πχ αισθανομαι οτι δεν με καταλαβαινουν ή αισθανομαι αγνοημενος).

Και αυτες οι 3 κατηγοριες ειναι σκεψεις και πρεπει να μαθουμε να τις διαχωριζουμε απο τα συναισθηματα.  Μπορειτε να φτιαξατε αλλα 5 παραδειγματα συμφωνα με τις 3 αυτες κατηγοριες?

2. Πως αισθανεσαι οταν εισαι με καποιον ο οποιος δεν εκφραζει τα συναισθηματα του?

3. Λεγεται οτι κανενα συναισθημα δεν παραμενει για περισσοτερο απο 40 δευτερολεπτα. Τι πιστευετε επανω σε αυτο? Μεσα στην επομενη εβδομαδα, βρειτε καποιο κενο και πιαστε ενα συγκεκριμενο συναισθημα που σας ερχετε. Ακολουθηστε το μεχρι τελους και καταγραψτε τι παρατηρειτε οτι συμβαινει, ποια ειναι η πορεια του?

4. Καταγραψτε 3 παραδειγματα οπου εχετε χρησιμοποιησει την εκφραση  «αισθανομαι...» αλλα εχετε περιγραψει με αυτη μια αποψη ή μια σκεψη αντι για ενα συναισθημα.

5. Καντε τη δικη σας απογραφη συναισθηματων

α. Σκεφτειτε περιπτωσεις οπου τα πραγματα δεν πηγαιναν οπως θα θελατε.  Σε ενα χαρτι, γραψτε ολα τα συναισθηματα που αισθανθηκατε σε αυτη την κατασταση

β. Σκεφτειτε περιπτωσεις οπου οι αναγκες σας δεν καλυπτονταν, γραψτε τα συναισθηματα που αισθανθηκατε.

γ. Οσο προχωρατε στα κεφαλαια παρακατω, εμπλουτιστε τις παραπανω λιστες με νεα συναισθηματα που σας ερχονται στο μυαλο.

6. Τα παρακατω παραδειγματα εκφραζουν συναισθηματα?  Αν δεν εκφραζουν συναισθηματα αλλα σκεψεις και αποψεις, προσπαθηστε να τα φτιαξετε με τροπο ωστε να εκφραζουν.  Προσοχη: τα παρακατω παραδειγματα δεν ειναι nvc, ειναι ασκησεις διαχωρισμου συναισθηματων απο τις σκεψεις και τις αποψεις.

α. Αισθανομαι αγνοημενη οταν κανενας στη δουλεια δεν ακουει τις προτασεις μου.

β. Αισθανομαι οτι μου ειναι εντελως αδυνατο να καταλαβω πως εκανες κατι τετοιο

γ. Θα αισθανομουν εκνευρισμο και εγω, αν μου συνεβαινε τετοιο πραγμα

δ. Αισθανομαι ανεξαρτητος τωρα που εχω το δικο μου αυτοκινητο

ε. αισθανομαι οτι με πειραζεις επιτηδες

στ. Αισθανομαι παροχημενος με ολη αυτη τη νεα τεχνολογια που υπαρχει πλεον.

ζ. Αισθανομαι ποσο λυπηρο ειναι για αυτη να βλεπει το σπιτι αδειο.

Προτάσεις

α. Αισθανομαι αγχωμενη οταν κανεις στη δουλεια δεν ακουει τις προτασεις μου.

β. Αισθανομαι αμηχανια σχετικα με το πως μπορεσες και εκανες κατι τετοιο

γ. Προσοχη εδω... πρεπει να λεμε πως αισθανομαστε τωρα.  Το nvc ειναι μια ζωντανη γλωσσα. Ετσι εδω θα μπορουσαμε να πουμε οτι: Αισθανομαι ανησυχια για αυτο που συνεβει  

δ. Αισθανομαι χαρα και περηφανια τωρα που εχω το δικο μου αυτοκινητο

ε. Αισθανομαι στεναχωρια διοτι πιστευω οτι με πειραζεις επιτηδες   

στ. Αισθανομαι αποθαρρυνση  με ολη αυτη τη νεα τεχνολογια που υπαρχει πλεον

ζ. Αισθανομαι λυπη οταν σκεφτομαι ποσο απογοητευμενη μπορει να ειναι οταν βλεπει το σπιτι αδειο.